Klima Gazı Doldurtmadan Önce Yapılması Gereken Kontroller

Yaz aylarında klima soğutmayı azalttığında ilk akla gelen çözüm genellikle "gaz doldurtmak" oluyor. Oysa klima devresi kapalı bir sistemdir; normal şartlarda gaz tüketmez. Soğutma performansı düştüyse arkasında ya çok küçük bir kaçak ya da gazla hiç ilgisi olmayan başka bir neden vardır. Bu yüzden servise gitmeden önce yapacağınız birkaç dakikalık gözlem, hem gereksiz masrafı önler hem de servise gittiğinizde neyi tarif etmeniz gerektiğini bilmenizi sağlar. Aşağıda, konuya yeni başlayan biri için sade bir klima gaz dolum kontrol sırası anlatılıyor.

Önce Soğutmanın Gerçekten Zayıfladığından Emin Olun

Klimanın "soğutmuyor" hissi bazen algıya bağlıdır. Aracı gölgede park etmek, camları birkaç dakika açık tutup sıcak havayı tahliye etmek, fan kademesini kademeli artırmak gibi basit adımlar sonucu belirgin şekilde değiştirebilir. Bu yüzden ilk kontrol, sistemi standart bir şekilde test etmektir.

Motor rölantide çalışırken klimayı açın, iç hava sirkülasyonunu (recirculation) devreye alın, fanı orta kademede tutun ve orta havalandırma menfezinden çıkan havayı elinizle hissedin. Ardından şunlara dikkat edin:

• Menfezden çıkan hava kabin havasından belirgin şekilde soğuk mu, yoksa sadece "serin" mi?
• Klima düğmesine bastığınızda motor devrinde küçük bir dalgalanma ve motor bölmesinden hafif bir kavrama sesi duyuluyor mu?
• Soğutma başta iyi olup birkaç dakika sonra mı kötüleşiyor, yoksa hiç mi başlamıyor?
• Araç hareket halinde daha iyi soğutup rölantide zayıflıyor mu?

Bu dört cevap, sorunun gaz seviyesinde mi, hava akışında mı, yoksa kondenser soğutmasında mı olduğunu daraltmaya yeter.

Hava Akışını Kesen Basit Nedenleri Eleyin

Menfezden gelen hava soğuk ama zayıfsa, sorun büyük olasılıkla gaz değil hava debisidir. Bu durumda gaz doldurtmak hiçbir şeyi düzeltmez. En sık karşılaşılan neden tıkanmış kabin filtresidir; toz, polen ve yaprak parçaları filtreyi kapattığında hava üfleyici zorlanır, cam buğusu geç açılır ve kabinde küf kokusu belirir. Kabin filtresi değişimi çoğu araçta el aletiyle yapılabilen basit bir işlemdir ve klima bakımının en ucuz adımıdır.

Kontrol edilecek diğer noktalar:

• Ön cam altındaki hava alma ızgarasında yaprak, tohum kabuğu veya kar birikmesi
• Fan kademelerinin hepsinin çalışıp çalışmadığı (bir kademe eksikse direnç veya fan motoru şüphelidir)
• Menfez yönlendirme kapaklarının tam açık olup olmadığı
• Buharlaştırıcının aşırı buzlanıp hava geçişini kesmesi (soğutma birkaç dakika sonra düşüyorsa bu ihtimal artar)

Motor Bölmesinde Gözle Yapılabilecek Kontroller

Motor soğukken kaputu açıp klima devresini gözden geçirmek, gaz dolumuna gerek olup olmadığı konusunda güçlü ipuçları verir. Kaçak olan noktalarda kompresör yağı da dışarı sızdığı için, boru bağlantılarında yağlı-toz karışımı koyu bir leke oluşur. Bu lekeler kaçağın adresini gösterir.

• Kondenser: Radyatörün önündeki ince petek. Böcek, çamur ve yaprakla kaplandıysa klima yüksek basınçta zorlanır ve rölantide soğutma düşer. Dikkatli, alçak basınçlı suyla temizlenebilir.
• Kayış ve kasnak: Kompresör kasnağının kayışı gergin ve çatlaksız olmalı. Kayış gevşekse klima açıldığında ciyaklama duyulur.
• Fan çalışması: Klima açıkken soğutma fanı devreye girmiyorsa sorun gazdan değil elektrik tarafından kaynaklanıyor olabilir. Bu nokta soğutma sistemi ve radyatör bakımıyla da doğrudan ilişkilidir.
• Bağlantı ve hortumlar: Alüminyum boruların birleşme yerlerinde yağlı iz, oksitlenme veya darbe izi arayın.
• Sigortalar ve akü durumu: Zayıf akü veya gevşek uç, kompresör kavramasının kararsız çalışmasına yol açabilir; akü iletkenlik kontrolü bu yüzden yaz bakımının da parçasıdır.

Kompresör kavraması hiç çekmiyorsa, sistemdeki basınç anahtarı gaz seviyesinin düşük olduğunu algılayıp kompresörü korumaya almış olabilir. Bu, gerçekten gaz eksikliğinin ciddi bir işaretidir; ancak nedeni bulunmadan yapılan dolum kısa süre sonra tekrarlanır.

Servise Gitmeden Önce Netleştirilecek Sorular

Doğru bir dolum, sistemin boşaltılıp vakumlanması ve üreticinin belirttiği miktarda gazın tartılarak verilmesiyle yapılır. "Gözle bakıp biraz basmak" doğru yöntem değildir; fazla gaz da az gaz kadar performans düşürür. Servise giderken şunları not edin:

• Sorun ne zaman başladı, kademeli mi yoksa aniden mi ortaya çıktı?
• Aracın klima gazı tipi ve miktarı (genellikle kaput altındaki etikette yazar)
• Son kaç yıl içinde dolum yapıldı mı, yapıldıysa ne kadar sürdü?
• Kabin filtresi ve kondenser temizliği yakın zamanda yapıldı mı?
• Kaçak testi (boya veya azot ile) yapılacak mı?

Bir yıl önce dolum yapıldıysa ve gaz yine bitmişse, mutlaka kaçak arama talep edin. Aksi hâlde her sezon aynı masrafı tekrarlarsınız.

Kapanış

Klima gaz dolumu, arıza teşhisinin sonucu olmalı; başlangıcı değil. Hava akışını, kabin filtresini, kondenser temizliğini, fan ve kayış durumunu, kompresörün devreye girip girmediğini kontrol ederek yola çıkarsanız, sorunun gerçekten gazla ilgili olup olmadığını büyük ölçüde anlars